สงครามค่าเงินที่ไม่ใช่แค่ตัวเลข
ความผันผวนของค่าเงินบาทในปี 2569 ไม่ใช่แค่เรื่องของนักลงทุนหรือนักวิเคราะห์อีกต่อไป แต่กลายเป็นปรากฏการณ์ที่ส่งแรงสั่นสะเทือนไปทั่วทั้งระบบเศรษฐกิจไทย ตั้งแต่เกษตรกรในภาคอีสานไปจนถึงธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ในกรุงเทพฯ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในไตรมาสที่ผ่านมา ที่ค่าเงินบาทเคลื่อนไหวอย่างรุนแรงจนธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ต้องออกมาตรการชุดใหญ่เพื่อสกัดกั้นการเก็งกำไรที่สร้างความปั่นป่วนต่อภาคธุรกิจอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน
สาเหตุที่แท้จริง: ดอลลาร์แข็งค่าและปัญหาภายใน
จากข้อมูลของกสิกรไทยพบว่าเงินบาทมีแนวโน้มอ่อนค่ากว่าที่ประมาณการไว้เดิม โดยคาดการณ์สิ้นปี 2569 ที่ 33.80 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ สาเหตุหลักมาจากภาวะขาดดุลแฝด (Twin Deficit) และส่วนต่างดอกเบี้ยไทย-สหรัฐฯ ที่ยังคงกว้าง สอดคล้องกับรายงานของธนาคารกรุงศรีอยุธยา (BAY) ที่ระบุว่าหลังการประชุม กนง. ที่มีมติคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายไว้ที่ 1.00% ต่อปี เงินบาทอ่อนค่าลงแตะ 33.40 บาทต่อดอลลาร์ ต่ำสุดในรอบ 13 เดือน
6 มาตรการที่ ธปท. ใช้สยบความผันผวน
ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ดำเนินมาตรการเชิงโครงสร้างที่เข้มข้นขึ้นในปี 2569 โดยจากรายงานของข่าวหุ้นธุรกิจออนไลน์ ระบุว่า ธปท. ได้ปรับเปลี่ยนบทบาทเพื่อแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างแบบ “เฉพาะจุด” ผ่าน 6 มาตรการสำคัญ ได้แก่ การจัดระเบียบการซื้อขายทองคำออนไลน์ ซึ่งมาตรการนี้ช่วยลดความสัมพันธ์ระหว่างเงินบาทและทองคำลงจาก 0.8% เหลือ 0.4% ทำให้ค่าเงินบาทนิ่งขึ้น ควบคู่ไปกับการจำกัดการถอนเงินสดมูลค่าสูง การกำกับดูแลธุรกรรมเงินตราต่างประเทศขาเข้า โดยเฉพาะการเรียกตรวจเอกสารทุกธุรกรรมที่มีมูลค่าตั้งแต่ 200,000 ดอลลาร์ขึ้นไป การผ่อนคลายเกณฑ์นำรายได้กลับประเทศเป็น 10 ล้านดอลลาร์ และการขยายความร่วมมือ swap arrangement กับธนาคารแห่งประเทศญี่ปุ่น วงเงินสูงถึง 240,000 ล้านบาท หรือ 800,000 ล้านเยน ตามข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทย
ผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนของระบบธนาคาร
มาตรการเหล่านี้แม้จะช่วยลดแรงกดดันต่อค่าเงินบาท แต่กลับสร้างต้นทุนที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญให้กับระบบธนาคาร ภาคธนาคารต้องแบกรับภาระการตรวจสอบเอกสารที่เข้มข้นขึ้น การรายงานธุรกรรมที่ผิดปกติต่อ ธปท. รวมถึงการปรับระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อรองรับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ใหม่ๆ ซึ่งในมุมมองของนักวิเคราะห์ สิ่งนี้สะท้อนต้นทุนการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน
สัญญาณจากตัวเลขเงินทุนสำรอง
เสถียรภาพของระบบธนาคารไทยยังคงแข็งแกร่ง จากข้อมูลทุนสำรองระหว่างประเทศของ ธปท. ณ วันที่ 31 มีนาคม 2569 ระบุว่าทุนสำรองอย่างเป็นทางการอยู่ที่ 293,887.64 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นจากระดับก่อนหน้า โดยทุนสำรองเหล่านี้ครอบคลุมหนี้ต่างประเทศระยะสั้นได้ 2.8 เท่า ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานสากล สร้างความมั่นใจว่าธนาคารพาณิชย์ไทยมีเกราะป้องกันที่แข็งแกร่งพอจะรองรับความผันผวนจากปัจจัยภายนอก
